Nĭk-buōng

Chăng-kō̤ Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Háng-cê gì bēng-buōng. / 參考閩東語漢字其版本。


Nĭk-buōng-guók
日本国
gì
guók-gì
guók-hŭi
guók-hŭi
Guók-gŏ̤: 君が代
"Gŭng cī dâi"
Japan (orthographic projection).svg
Siū-dŭ
gâe̤ng Có̤i duâi siàng-chê
Dŭng-gĭng
Guăng-huŏng ngṳ̄-ngiòng mò̤
Sìng-nêng gì guók-gă ngṳ̄-ngiòng Nĭk-buōng-ngṳ̄
Céng-hū dăng-ék-cié, ngiê-huôi-cié, gŭng-ciō lĭk-hiēng-cié
• tiĕng-huòng
Naruhito
• siū-sióng
Kishida Fumio
Lĭk-huák gĭ-gáiu Guók-huôi
Chăng-ngiê-iêng
Cé̤ṳng-ngiê-iêng
Miêng-cék
• Dŭ-liāng
377,975 km2 (145,937 sq mi) (dâ̤ 62 miàng)
• cūi-mĭk (%)
1.4
Ìng-kēu
• 2021 nièng gū-gié
Neutral decrease 125,360,000 (dâ̤ 11 miàng)
• 2020 nièng puō-că
126,226,568
• Mĭk-dô̤
334/km2 (865.1/sq mi) (dâ̤ 24 miàng)
GDP (PPP) 2021 nièng gū-gié
• Dŭ-liāng
Increase $5.586 uâng-é (dâ̤ 4 miàng)
• Bìng-gĭng
Increase $44,585 (dâ̤ 27 miàng)
GDP (mìng-ngiê) 2021 nièng gū-gié
• Dŭ-liāng
Increase $5.378 uâng-é (dâ̤ 3 miàng)
• Bìng-gĭng
Increase $42,928 (dâ̤ 23 miàng)
Gini (2018 nièng) Negative increase 33.4
dṳ̆ng · dâ̤ 78 miàng
HDI (2019 nièng) Increase 0.919
cĭng gŏ̤ · dâ̤ 19 miàng
Huó-bê Nĭk-buōng yen (¥) (JPY)
Sì-kṳ̆ UTC+9 (JST)
Kŭi-chiă huŏng-hióng cō̤
Diêng-uâ kṳ̆-hô̤ +81
ISO 3166 dâi-hô̤ JP
Uōng-mĭk sáuk-siā .jp

Nĭk-buōng (日本) sê Ā-ciŭ dĕ̤ng buô Tái-bìng-iòng lā̤ gì dō̤-guók, diŏh Dṳ̆ng-guók, Dièu-siēng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ dĕ̤ng sié. Ĭ sê sié-gái siông gĭng-cá̤ dâ̤ nê giòng gì guók-gă.

Lĭk-sṳ̄修改

Gū-dâi修改

Gê̤ṳng-dâi修改

1854 nièng, Mī-guók hāi-gŭng ciéng iàng Nĭk-buōng, páh kŭi lāu Nĭk-buōng hióng Să̤-huŏng gì duâi-muòng. Cĭng sâ̤ Nĭk-buōng-nè̤ng kăi-sṳ̄ chĭng-chāng, nêng-ùi Nĭk-buōng gì giòng-sêng sṳ̆-iéu "liê-kŭi Ā-ciŭ" ciék-sêu Să̤-huŏng-huá. Iù-sê, Nĭk-buōng cāi-năk lāu Să̤-huŏng céng-dê gâe̤ng huák-lŭk tā̤-cié. Cī kuŏ lĭk-sṳ̄ cêu hô̤ lā̤ "Mìng-dê Mì-sĭng" (明治維新).

Mìng-dê Mì-sĭng cĭ-hâiu, Nĭk-buōng sìng-ùi sié-gái có̤i giòng gì guók-gă cĭ ék, páh bâi Dṳ̆ng-guók (1894 - 1895 nièng gì Gák-ngū Hāi-ciéng) gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ (1904 - 1905 nièng gì Nĭk-Ngò̤ ciéng-cĕng). Gáu Nê Ciéng sèng-hâiu, Nĭk-buōng gióng-lĭk "Dâi Dĕ̤ng-ā Gê̤ṳng-ìng-kuŏng" (大東亞共榮圈), liāng-tū bău-guák Nĭk-buōng buōng-tū, Kó-hiĕk Dō̤ nàng buô, Dṳ̆ng-guók dĕ̤ng-buô, Dièu-siēng, Dài-uàng, Nàng-iòng gâe̤ng Tái-bìng-iòng gì cĭng sâ̤ dê-kṳ̆.

 
Diòng-gì diŏh nguòng-cṳ̄-dâng dàu-bóng hâiu.

Nĭk-buōng gì gê̤ṳng-dâi lĭk-sṳ̄ dŭ sê ké̤ṳk Gŭng-guók-cuō-ngiê sū tūng-dê gì, ék-dĭk gáu Nê Ciéng giék-sók: 1945 nièng Mī-guók hióng Nĭk-buōng gì Guōng-dō̤ gâe̤ng Diòng-gì dàu-bóng 2 lăk nguòng-cṳ̄-dâng, tài sī chiĕu-guó 21 uâng nè̤ng. 8 nguŏk 15 hô̤, Nĭk-buōng dàu-hòng, Nê Ciéng iù-sê giék-sók.

Hiêng-dâi修改

Ùng-huá修改

 
Nĭk-buōng Giéng-dô̤

Dioh gū-cā, Nĭk-buōng gì ùng-huá sêu Dṳ̆ng-guók īng-hiōng cĭng duâi, cāi-ê̤ṳng Háng-cê, séng-hông Hŭk-gáu gâe̤ng Ṳ̀-gáu.

Nĭk-buōng hiêng-dâi gì ùng-huá sê Dĕ̤ng-huŏng gâe̤ng Să̤-huŏng gì ṳ̀ng-hăk.

Nĭk-buōng-nè̤ng ó̤i siăh ngṳ̀, nṳ̆k gâe̤ng sŭ-chái, bī-gáu chók-miàng gì ĭng-sĭk chiông "sêu-sṳ̆" (壽司) gâe̤ng "lăk-miêng" (拉麵).

Nĭk-buōng gì tā̤-ṳ̆k bī-gáu chók-miàng gì ô "iù-dô̤" (柔道), "kŭng-chiū-dô̤" (空手道) gâe̤ng "giéng-dô̤" (劍道). "Siŏng-páuk" (相撲) ék-buăng ké̤ṳk nè̤ng nêng-ùi sê Nĭk-buōng tā̤-ṳ̆k gì dâi-biēu.