「Bàng-uâ-cê」調整以後𣍐蜀樣其地方

~
~ (已解除 "Bàng-uâ-cê" 的保護)
 
==Lĭk-sṳ̄==
Hiêng-câi nè̤ng gó muôi tō̤ cà̤ ô-guăng Bàng-uâ-cê cháung-cáuk (創作) gì gê̤ṳ-tā̤ cài-lâiu, nē̤ng-gă nâ dé̤ṳng téng lìng-sĭng (零星) gì cài-lâiu gà̤-dēng dáik gáu nék-giāng cháung-cáuk gì siĕu-sék(消息).
 
[[Ă-piéng Ciéng-cĕng]] (鴉片戰爭) ĭ-hâiu, téng [[Ĕu-ciŭ]] gâe̤ng [[Mī-guók]] lì gì [[Gĭ-dók-gáu]] [[diòng-gáu-sê̤ṳ]] ôi lāu gó hō̤ gì hióng Dṳ̆ng-guók-nè̤ng diòng-gáu (傳教), cêu kó̤ ŏ̤h Dṳ̆ng-guók gì ngṳ̄-ngiòng. Ĭ-gáuk-nè̤ng găh ŏ̤h sèng-hâiu, áng cê-gă gì lī-gāi, sāi Lò̤-mā-cê gé giâ lì ŏ̤h gì nô̤i-ṳ̀ng(內容). Cĭ-hâiu bô ô nè̤ng kó̤ cīng-lī(整理) cī bĭh Lò̤-mā-cê, tūng-ék cê-mō̤ gì siā-huák. Pĭng-siā Dṳ̆ng-guók dê-huŏng ngṳ̄-ngiòng gì gáuk cṳ̄ng Lò̤-mā-cê cêu ciŏng-uâng ông-sié (問世) kó̤ lāu.
 
Téng hiêng-iū gì cài-lâiu diē-sié nē̤ng-gă huák-hiêng, dék cā sāi Lò̤-mā-cê lì gé Hók-ciŭ-uâ gì nè̤ng sê [[Ià-lū Dâi-hŏk]](Yale University) gì gáu-sêu [[Huài-dáik]] (懷德, M. C. White). Ĭ dŏng-sì sê siā siŏh cṳ̄ng hô̤ lā̤ „Ŭi-liàng Cìng-sṳ̆ ĭng-biĕu“(''System of Sir William Jones'') gì gé-ĭng hiê-tūng lì gé Hók-ciŭ-uâ.
 
Cī tó̤ gé-ĭng hiê-tūng gâe̤ng gĭng-dáng Bàng-uâ-cê dék duâi gì chă-biék găh dĕk-sṳ̀ cê-mō̤ „a̤“, „e̤“, „o̤“, gâe̤ng „ṳ“ gì biēu-gé gà̤-dēng, hī tó̤ gé-ĭng hiê-tūng sāi „á“ lì biĕu sê „a̤“, „ó“ lì biĕu sê „o̤“, „ë“ lì biēu-sê „e̤“, „ü“ lì biĕu-sê „ṳ“. Hiā sì-hâiu mò̤ nèng â̤ siā sĭng-diêu hù-hô̤, ĭng-ôi biĕu sĭng-diêu hù-hô̤ gì ôi-dé dŭ gâe̤ng dĕk-sṳ̀ cê-mō̤ gì dĕk-sṳ̀ hù-hô̤ iēng kó̤ lāu. Bók-guó cī tó̤ gé-ĭng hiê-tūng â̤ dé̤ṳng káng có̤ Bàng-uâ-cê gì cù-hìng (雛形).
 
Gáu-muōi-lāu, Mī-guók gì diòng-gáu-sê̤ṳ [[Măh Lé-huò]] (麥利和, R. S. Maclay), [[Mò̤-gă-lĭk]] (摩嘉立, C. C. Baldwin) gâe̤ng [[Ĭng-guók]] nguôi-gău-guăng E. H. Parker gáuk-nè̤ng dŭ dó̤i ĭ có̤ chók gāi-céng(改進). Gì-dṳ̆ng ô siŏh ciáh miàng-cê hô̤ [[Sṳ̄-lŏk-báhbáik]] (史犖伯, R. W. Stewart) gì [[Ái-ī-làng]] nè̤ng, ciŏng dĕk-sṳ̀ cê-mō̤ gà̤-dēng gì lâng bĭh dók-dók dŭ dò̤ uâng lâi, buăng gáu cê-mō̤ â̤-dā̤ kó̤. Ciŏng-uâng cê-mō̤ gà̤-dēng cêu tĕ̤ng chók ôi-dó̤i â̤ sāi biĕu sĭng-diêu hù-hô̤ kó̤ lāu. Ĭ-gáuk-nè̤ng bô siék-gié chók 5 bĭh hù-hô̤, lì biĕu Hók-ciŭ-uâ gì 7 bĭh sĭng-diêu.
 
Siŭ-gāi ī-hâiu gì cī cṳ̄ng pĭng-ĭng ùng-cê iâ cêu-sê hiêng-câi gì Bàng-uâ-cê. Diòng-gáu-sê̤ṳ gáuk-nè̤ng sāi Bàng-uâ-cê lì chók-bēng gáuk-cṳ̄ng-gáuk-iông cŭng-gáu cṳ̆. 1905 nièng, kĕk bàng-uâ-cê siā gì Hók-ciŭ uâ [[Sĭng-iók Séng-gĭng]] «NGUĀI GÉU-CIŌ IÀ-SŬ GĬ-DÓK GÌ SĬNG-IÓK CṲ̆» chók-bēng. 1908 nièng, hăk biĕng gì sĭng-[[Gô-iók Séng-gĭng|gô]]-iók [[Séng-gĭng]] «SÉNG GĬNG SĬNG GÔ IÓK CIÒNG CṲ̆» chók-bēng.
 
Bók-guó hiā-sèng-hâiu Bàng-uâ-cê nâ găh Gĭ-dók-gáu gáu-huôi diē-sié sāi, gáu-huôi ngiê-dāu gì nè̤ng gĭ-buōng dŭ mâ̤ hiēu sāi. 1911 nièng [[Dṳ̆ng-huà Mìng-guók]] sìng-lĭk ī-hâiu, céng-hū huák-dông „Guók-ngṳ̄ ông-dông (國語運動)“, cié-dêng [[cé̤ṳ-ĭng cê-mō̤]] (注音字母), géng-cī gié-sṳ̆k sāi diòng-gáu-sê̤ṳ huák-mìng gì gáuk-cṳ̄ng pĭng-ĭng ùng-cê. Gĭng-guó céng-hū siŏh báik nièng gì ák-cié (壓制), sāi Bàng-uâ-cê gì nè̤ng muōng biéng muōng ciēu, gáu hiêng-câi gĭ-buōng mò̤ nè̤ng káng â̤ huôi-é kó̤ lāu.
 
==Bàng-uâ-cê gì cê-mō̤ gâe̤ng hù-hô̤==